Polskie Orły Wojskowe 1914-1918 cz. 2.

Polskie Orły Wojskowe 1914-1918 cz. 2.

Kolejny odcinek historii polskich orłów wojskowych podczas Wielkiej Wojny 1914-18. Po omówieniu w części pierwszej przedwojennych formacji paramilitarnych w Galicji link przechodzimy do jednostek podległych Armiom Państw  Centralnych, w tym Legionów Polskich.

Jednostki wojskowe Państw Centralnych

Wśród Państw Centralnych główną rolę odgrywali dwaj zaborcy – Austro-Węgry i Prusy. W Austriackiej Galicji powstały formacje paramilitarne z których sformowano Legiony. Niemcy zaś, chcąc pozyskać, zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego, rekruta z zajętych terenów należących do Rosji utworzyli Królestwo Polskie Aktu 5 listopada i zaczęli tworzyć Polska Siłę Zbrojną (Polnische Wehrmacht). Zarówno Legiony jak i PSZ zostały wykorzystane, wbrew intencjom zaborców, do wzmocnienia polskich dążeń niepodległościowych.

Sztab Legionów w Kielcach 1914

Zdjęcie – Wikipedia

Legion Wschodni

Legion Polski powstał we Lwowie w 1914 roku. Jego żołnierze zostali szybko włączeni do Legionów. Bardzo interesujące są dwie odznaki Legionu Wschodniego. Pierwsza o wysokości 38 mm, wykonana z blachy cynkowej, to orzeł o skrzydłach opuszczonych ku dołowi, niesymetrycznych, z nadmiernie zróżnicowaną długością piór. Drugiego z kolei orła, nieznacznie mniejszego, wykonano z grubej, posrebrzanej mosiężnej blachy. Przedstawia on orzełka bez korony, siedzącego na stylizowanej tarczy o niespotykanych formach, ze skrzydłami, złożonymi z czterech warstw coraz to dłuższych piór, skierowanymi wyraźnie na boki.

Odznaki Legionów

W II Brygadzie Legionów noszono orły typu strzeleckiego, ale można było spotkać tutaj również tzw. orła karpackiego. Ta odznaka o wysokości 37 mm bita była we Wiedniu z blachy mosiężnej, niekiedy posrebrzanej i wyraźnie przypominała swój pierwowzór, tj. orła kadrowego, różniąc się jedynie kształtem głowy, szyi i układem piór.

150px-Orzelek_legionowy

Ułani nosili całkiem inne odznaki, co było zapewne związane z ich wysokimi czapkami. Szwadron ułanów II Brygady, późniejszy 2 pułk ułanów legionowych, odznaczał się orłem z posrebrzanej blachy mosiężnej o wysokości 103 mm. Niestety, jego korona bardzo łatwo łamała się. W szponach trzymał on poprzeczną listewkę, do której przynitowano oksydowaną tarczę amazonek wykończoną girlandą z liści lauru i dębu, przewiązaną wstążką. Na rogach tarczy znajdowały się sześcioramienne rozetki, zaś na jej środku data 1914, przedzielona dużą rzymską jedynką, która na pewno nie była numerem pułku.

czapka ułanów II brygady legionów

Czapka ułana II Brygady Legionów, zdjęcie Wikipedia

W 1 pułku ułanów na początku noszono na czapach orły strzeleckie umieszczone na kokardach, natomiast od 1915 roku nowego orła z blachy mosiężnej, posrebrzanej i ciemno oksydowanej, bitego w Wiedniu. Jego wysokość wraz z tarczą wynosiła 152 mm. Nawiązywał on kształtem do orłów Królestwa Kongresowego.

orzeł 1 p.u.l

Czapka ułana I Brygady Legionów, zdjęcie Wikipedia

W 1916 roku wybito dwie niewielkie partie odznak, które w zasadzie nie weszły w użycie. Pierwszy z nich, o wysokości 160 mm, ze złoconą koroną, przeznaczony był dla oficerów 1 pułku ułanów. Drugiego z kolei, będącego powiększoną wersją orła strzeleckiego, o wysokości 69 mm, planowano użyć przy paradnych, wysokich kaszkietach piechoty legionowej, których nigdy nie użyto.
W kilku wersjach wykonano orła związanego z planowanym ujednoliceniem mundurów trzech brygad legionowych. Co prawda miał on być noszony na rogatywkach, ale ponieważ nie weszły one w użycie, przypinano go początkowo na maciejówkach i to mimo jego zbyt dużego rozmiaru. Jeszcze w tym samym, 1916 roku, wybito w Warszawie jego zmniejszoną wersję, tym razem o wysokości 40 mm, którego koronę często odpiłowywano. Orły te, wzorowane na odznakach z Królestwa Kongresowego, z numerem pułku na gładkich tarczkach, najczęściej wykonywano z posrebrzanej i oksydowanej blachy. W następnym roku ukazało się wiele ich odmian.
W 1917 roku ponadto ukazało się kilka typów orłów ozdobnych, nawiązujących do strzeleckich. Te delikatne, wykonane przeważnie z cienkiej żelaznej, cynowanej blachy odznaki są z koronami lub bez, z ażurowymi tarczami, falistym brzegiem tarczy, a nawet z wizerunkiem Józefa Piłsudskiego. Z racji swej kruchości i słabości nie nadawały się one do noszenia na czapkach.

Polnische Wehrmacht

Polskie Siły Zbrojne, utworzone przy boku wojsk niemieckich, posiadała cztery typy orłów, przeznaczonych w zależności od szarży. Pierwszy z nich, o wysokości 33 mm, w koronie zamkniętej i bez tarczy amazonek, przeznaczony był dla ochotników. Nosili go oni bądź to na miękkiej rogatywce, gdzie był nakładany na sukienną, amarantową kokardę o szerokości 44 mm, bądź na lewym rękawie kurtki, na sukiennej podkładce w kształcie sześcioramiennej gwiazdy.

orzeł polskiej siły zbrojnej 1917 -  polnische wehrmacht

Orzeł dla szeregowych Polskiej Siły Zbrojnej – rysunek z „Polski mundur wojskowy” H. Wieleckiego

Inny typ orła nosili z kolei szeregowi. Odznaka ta, umieszczona na maciejówkach i przypominająca orła strzeleckiego, wykonana była go w Niemczech z żelaznej blachy, cynkowanej, o wysokości 40 mm. Na gładkiej tarczy amazonek wybijano numery pułków. Orzeł oficerski bardzo przypominał żołnierskiego, jednakże był bez numerów i na ogół srebrzony. Ostatni był orzeł ułański, charakteryzujący się dość sporą wysokością, bo aż 150 mm.

Figurka oficera Ułanów 1 Pułku Legionów 1915

Figurka Beliniaka 54mm

W ofercie Adalbertus znajdziesz figurkę oficera ułanów legionowych przedstawiająca postać por Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego w 1915 roku. Link do sklepu

Jedna odpowiedźdo “Polskie Orły Wojskowe 1914-1918 cz. 2.”

Odpowiedz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>