Polskie Orły Wojskowe 1914-1918 cz. 1.

Polskie Orły Wojskowe 1914-1918 cz. 1.

Orzeł to znak Wojska Polskiego od czasów Piastów. Podczas rozbiorów różne organizacje, stowarzyszenia dążące do niepodległości siłą rzeczy obierały go sobie za zaszczytny znak i godło. Zobaczmy jak znaki formacji paramilitarnych w 1914 roku dały początek odrodzonemu orłowi wojskowemu. Najpierw jednak odrobina historii i geopolityki.

W przededniu Wielkiej Wojny

Komplikująca się w 1912 roku sytuacja polityczna w Europie wyzwoliła wśród Polaków nadzieje na konflikt zbrojny między państwami zaborczymi. W polityce polskiej wykształciły się wówczas trzy orientacje i postawy. Narodowa Demokracja trwała przy koncepcji współpracy z Rosją, zamierzając tworzyć polskie oddziały wojskowe (późniejszy Legion Puławski), ale koncepcja ta nie znajdowała zbyt wielu zwolenników. Odmienne stanowisko zajmował J. Piłsudski, stojący na czele PPS „Frakcji Rewolucyjnej”. Obóz ten opowiadał się za podjęciem próby odzyskania niepodległości w oparciu o Austro-Węgry, gdzie ośrodkiem jednoczenia miała być Galicja, obszar o największej autonomii z możliwością tworzenia organizacji paramilitarnych i prowadzenia działalności politycznej. Trzecią orientację polityczną tworzyła z kolei rewolucyjna lewica, która wyrażała przekonanie, że problem polski rozwiąże zwycięstwo rewolucji proletariackiej.

Józef Piłsudski w mundurze strzeleckim 1914

Józef Piłsudski w mundurze strzeleckim 1914

W 1914 roku, a więc w momencie wybuchu I wojny światowej, problem niepodległości Polski na arenie międzynarodowej praktycznie nie istniał. Nie był podejmowany przez mocarstwa, które obawiały się reakcji Rosji i traktowały sprawę polską jako wewnętrzny jej problem.

Formacje paramilitarne z Galicji

Mimo wszystko doszło wówczas do utworzenia sił zbrojnych, opartych w głównej mierze na kadrach takich organizacji galicyjskich, jak Związek Strzelecki, Polskie Drużyny Strzeleckie, Drużyny Bartoszowe i Drużyny Polowe „Sokoła”.

Odznaka Związku Strzeleckiego

Odznakę bojową Związku Strzeleckiego, zwaną orłem strzeleckim lub też kadrowym, zaprojektował jeszcze w 1913 roku Czesław Jarnuszkiewicz, wzorując się na oryginale z czasów Królestwa Polskiego. Orzeł ten, będący wzorem dla wielu późniejszych, został w porównaniu do pierwowzoru zmniejszony do wysokości 40 mm i usunięto z niego koronę. Na jego wewnętrznej tarczce umieszczano literę S, a później także L, niekiedy ryto numery pułków.

Orzełek_Zwiazku_Strzeleckiego

Orzełek Strzelecki z literą S

Polskie Drużyny Strzeleckie

Blacha drużyniacka także została zaprojektowana w 1913 roku przez W. Osta na podstawie pieczęci organizacyjnej. Wybito ją w Krakowie w trzech nieznacznie różniących się wariantach. Ma ona formę mosiężnego, posrebrzanego, oksydowanego owalu o wysokości 37 mm, na którego środku umieszczono orła w koronie z opuszczonymi skrzydłami, otoczonego napisem: POLSKA DRUŻYNA STRZELECKA. W dolnej części odznaki wybijano numer drużyny.

Polska Drużyna Strzelecka

Odznaka XIV Druzyny Strzeleckiej  1913 (MWP)

Odznaka Drużyn Bartoszowych

Odznaka Drużyn Bartoszowych była z kolei wzorowana na orle z tronu w Kaplicy Zygmuntowskiej. W wypukłym kole o średnicy 33 mm, na tle ciemnoczerwonego sukna, znajdował się posrebrzany orzeł mosiężny otoczony wieńcem liści laurowych. Na drugiej stronie odznaki znajdowała się z kolei koniczyna z literami BWS, prawdopodobnie znak jakiejś firmy. Orzeł Drużyn Bartoszowych używany był w latach 1914-1917 w II Brygadzie Legionów, przeważnie w 2 pułku ułanów, gdzie był noszony na austriackiej furażerce. Doczekał się on w 1916 roku dwóch odmian: pierwszej z blachy cynkowej z orłem oksydowanym oraz drugiej, z ciemnoczerwonej imitacji skóry.

orzeł druzyn bartoszowych - KMN

Orzełek Drużyn Bartoszowych ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

Odznaka Sokoła

Całkiem inną odznakę miały natomiast Drużyny Polowe „Sokoła”, gdzie noszono na kapeluszach okrągłą odznakę o wysokości 31 mm, z literami DPS, sokołem umieszczonym w górnej części, którego skrzydła wystawały poza brzeg, i ze skrzyżowanymi karabinami. Jedynie w konnych drużynach sokolskich używano owalnej odznaki z posrebrzanym orłem na czerwonym tle.

odznaka Drużyn Polowych  „Sokoła”

Drużyny Polowe „Sokoła”, odznaka ze zbiorów MWP

Część II – formacje pod dowództwem Państw Centralnych

Popularne wyszukiwania:

  • jak wyglada polski orzel wojskowy z 1 wojny swiatowej
  • odznaka polski okragla
  • orze
  • orzel wojskowy

Pokaż znajomym, że lubisz ten artykuł

  • Facebook
  • Twitter
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Wykop
  • PDF
  • Print
  • Email
  • RSS

Odpowiedz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Pinterest
Email
Print