Polandy i inne oznaki PSZ na zachodzie

Polandy i inne oznaki PSZ na zachodzie

Zapraszam do zapoznania się z podstawowymi informacjami na temat oznak żołnierzy polskich na Zachodzie. Często docierają do mnie pytania modelarzy o możliwość zakupienia kalkomanii z oznakami „Poland” dla Polskich sił zbrojnych na Zachodzie. W wielu figurkach Adalbertus są dołączone kalkomanie z takimi oznakami, i modelarze są zainteresowani zakupem tych oznak poza zestawem z figurką. Zdecydowałem się nie stawiać więcej oporu żądaniom rynku, i pierwszy taki zestaw oznak jest już dostępny w naszym sklepie Adalbertus. Skorzystam też z okazji do przybliżenia historii stojącej za pojawieniem się tych oznak.

Oznaki Poland

Zanim opowiemy o oznakach „Poland”, zatrzymajmy się na chwile przy ich brytyjskich odpowiednikach..

Brytyjski shoulder title

Pierwowzorem oznak Poland są oznaki „shoulder title”, pasek z nazwą jednostki noszony na ramieniu, typowy dla wojska brytyjskiego i kolonii. Armia brytyjska jest zorganizowana w ten sposób, że podstawową jednostką taktyczną jest batalion. Batalion jest formowany przez pułk, który jest jednostką mobilizacyjną.  Oznacza to, że formuje on bataliony, które do działań bojowych są przydzielane do brygad. Brygady mogą operować samodzielnie lub w ramach dywizji. Uzupełnienie dla batalionu przychodzi prawie wyłącznie z macierzystego pułku. Istnieje silna więź w ramach tej jednostki, wyróżniająca każdy batalion spośród innych pododdziałów brygady i dywizji.

Nazwa batalionu to np.

1st battalion 2nd King Edward VII’s Own Gurkha Rifles

lub

1st Royal Sussex.

Oznacza:

1 batalion 2 własnego Króla Edwarda VII Pułku Strzelców Gurkha

lub

1 batalion Królewskiego Pułku Hrabstwa Sussex.

Obydwie te jednostki weszły w skład 7 Brygady w 4 Indyjskiej Dywizji wysłanej do szturmu Monte Cassino (a było to jedyne miejsce którego dywizja nie zdobyła szturmem).

Oznaki rozpoznawcze 1SBSKOznaki Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. U góry widoczny napis Poland na metalowym shoulder title

Tradycje pułków brytyjskich sięgają końca XVII wieku. Dla każdego młodego oficera angielskiego oznaka elitarnej jednostki kawalerii lub pułku Ghurka to niezwykły przywilej i początek świetnej kariery. Więź i duma jednostki (esprit de corps) przepełniała także szeregowych i podoficerów. Ku rozpaczy żołnierzy, na początku wojny zabroniono używania oznak „shoulder title”. Miały one wtedy postać metalowej zawieszki zaczepianej za naramiennik i zwisającej na ramię. Na tabliczce wybita była nazwa pułku, z którego pochodził batalion. Przyczyną zakazu ich stosowania było działanie kontrwywiadowcze. Żołnierze jednak starali się obchodzić ten zakaz jak tylko się dało. Ostatecznie pozwolono na powrót tych oznak. Przybrały one postać czerwonego paska z białym napisem. W kawalerii kolory mogły być inne. Kolorystyka tych oznak mogła bardzo różnić się w ramach oddziału, mogły być pomarańczowe, czerwone z białym lub szarym lub srebrnym napisem. Zależało to od producenta i jakości materiału.

Jednostki dominiów brytyjskich

Wśród państw brytyjskiej wspólnoty narodów istniało zróżnicowanie stosowania „shoulder titles”. Kanadyjczycy mieli naszywki Canada, podobne do polskich, w kolorze munduru z białym napisem. Nad nimi umieszczali różno-kolorowe „shoulder titles” z pełną nazwą jednostki. Nowozelandczycy stosowali czarny pasek z napisem New Zealand nakładany na naramiennik.

Shoulder title Poland

Po ewakuacji oddziałów PSZ do Anglii w lecie 1940 wojsko początkowo nosiło mundury i sprzęt francuski, wymieniono go sukcesywnie na brytyjski Battle Dress. Naszywki „Poland”, czerwone w wojskach lądowych takie jak angielskie z nazwą pułku, oraz szaroniebieskie w lotnictwie  wprowadzono już w 1940 roku. Pierwotne metalowe „shoulder titles” z napisem Poland nosili m.in. żołnierze 1SBSK w Tobruku oraz Legii Oficerskiej w Egipcie w 1941 roku.

Strzelcy Karpaccy - oznakiKomplet oznak 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Warto zwrócić uwagę na charakterystyczny kolor oznaki Poland

Oznak 5KDP

Komplet oznak szwadronu CKM 5 Kresowej Dywizji Piechoty

oznaki II korpusu polskiego

Oznaki poddziałów II Korpusu Polskiego we Włoszech

22 kompania zaopatrywania artyleriiKomplet oznak 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii z odznaką honorową 8 Armii (Tarcza Krzyżowców). Na odznakach widoczny jest najbardziej znany żołnierz kompanii, niedźwiedź Wojtek.

Oznaki wielkich jednostek

Dywizje i samodzielne brygady alianckie nosiły na rękawach swoje własne oznaki rozpoznawcze. Małe jednostki podporządkowane korpusowi lub armii nosiły oznaki swego dowództwa, np. pułk rozpoznawczy kawalerii korpusu. W wojsku brytyjskim umieszczano je na obydwóch ramionach, pod „shoulder title”. W PSZ na Zachodzie – tylko na lewym ramieniu. Często na ramieniu prawym pojawiały się oznaki honorowe. Np. w II Korpusie we Włoszech – oznaka honorowa 8 Armii, za zdobycie Monte Cassino. W pododdziałach 1 Dywizji Pancernej – oznaki nadane przez wyzwolone miasta.

Oznaki 1 Dywizji Pancernej

Oznaki Pierwszej Dywizji Pancernej

1 rząd: różne formy oznaki dywizyjnej, skrzydło husarskie i szyszak na kole w barwach broni pancernej (czarno-pomarańczowy) oraz oznaki Poland.

2 rząd: komplety oznak z odznakami honorowymi: od lewej 1 pułk pancerny i odznaka miasta Sint Niclaas Waas oraz 2 pułk pancerny i oznaka miasta Beveren Waas

3 rząd: komplety oznak z odznakami honorowymi ochotników z ameryki Południowej i z Francji

Jak to na wojence…

oznaki 2 brygady pancernejZasady mundurowe i oznaki rozpoznawcze były stosowane ściśle w warunkach garnizonowych. W warunkach polowych różnie obywało. Na zdjęciach Kanadyjczyków z bitwy o Ortonę widać żołnierzy z tego samego batalionu oznakowanych w różnym stopniu. Znajdujemy tu zarówno pełna galę z oznakami dywizyjnymi, shoulder title pułku i osobno „Canada” , jak i samo „Canada”, lub „Canada” i oznakę dywizyjną. Na pewno lepiej umundurowani i „oznakowani” byli oficerowie.

Dodatkowym zagadnieniem są kombinezony broni pancernej, z reguły bez oznak. Inaczej było z mundurami tropikalnymi Khaki Drill. Często prane, nie miały naszytych oznak, ale specjalne oddzielane zawieszki, pozwalające na zdejmowanie oznaczeń do prania. Zapobiegało to wyblaknięciu oznak. Przykładem jest mundur oficera 2 Brygady Pancernej II KP we Włoszech na zdjęciu obok. Jak widać, nosi on koszulę munduru tropikalnego khaki drill i spodnie battle dress, co nie było takie rzadkie nie tylko we Włoszech, ale także na pustyni.

Tekst i zdjęcia © Wojciech Bułhak 2012


kalkomanie adalbertusZestaw kalkomanii oznak 1 Dywizji Pancernej 1944-45, Adalbertus 1:35

 

 

4 Odpowiedzi do “Polandy i inne oznaki PSZ na zachodzie”

  1. Marek pisze:

    Super sprawa!!! do tej pory musiałem to wszystko malować ręcznie a teraz gotowiec. Obowiązkowy zestaw dla polskich figurkarzy!!!!!!!!!!!!!!!!!! Raz jeszcze apeluję o odznaki, orły i odznaczenia w skali 1:6 (blaszki fototrawione) do figurek w tej skali. Mam kilka figur, które zrobiłem na Polaków i takie zestawy byłyby bardzo przydatne. Gratuluję wspaniałego pomysłu, czekam na „więcej” i pozdrawiam serdecznie. Marek

  2. darson0 pisze:

    Witam
    Gratuluję pomysłu! Odznaki rozpoznawcze na mundury to deficytowy towar na rynku modelarskim. A może tak jeszcze wrzesień 1939 i 1920? Trzymam kciuki za nowe pomysły i życzę wielu sukcesów.
    Pozdrawiam
    Dariusz Fornal

  3. Mirek pisze:

    Świetna robota i doskonały pomysł, tego właśnie brakowało
    Pozdrawiam. Mirek

  4. Grzegorz Sułek pisze:

    Bardzo fajny pomysł z tymi kalkami. Przydałyby się jeszcze komplet oznak dla II Korpusu („Syrenki” i tarcze krzyżowców 8. Armii Brytyjskiej) i idąc za ciosem ukłon w stronę 663 Dywizjonu Samolotów artylerii czyli el fototrwione/ kalkomanie (symbolicznie w il oznaczeń na 2-3 figurki): gapy pilotów samolotów artylerii, zwykłe gapy, lotnicze orły na czapkę i Flying Badge. Z figurką pilota DSA nie byłoby problemu, ponieważ nosili zwykłe battle dressy (tylko kwestia barwy- piechociarskie lub lotnicze), więc mimo deficytu Austerów w skali 1/35 można by choć figurkę z tej jednostki przy pojeździe postawić jako ciekawostkę. Pozdrawiam

Odpowiedz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>